Etkinlik Programı

“Denizimi Tanıyorum ve Koruyorum II” Etkinlik Programı 2013

Denizimi Tanıyorum
09:00-09:30 Açılış “Deniz Bilimlerinin Önemi – Denizlerimizde Yaşam”
“Denizimi Tanıyorum ve Koruyorum” projesi kapsamında verilmesi hedeflenen mesajlarla ilgili kısa bir ölçme anketi uygulandıktan sonra denizlerin, deniz bilimlerinin önemini anlatan bir “Açılış Sunumu” yapılır. Açılış sunumu kapsamında Türkiye ve dünyada denizlerin ve deniz biliminin önemi ve ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünün (DBE) çalışmaları hakkında genel bilgi verilir. Bir günlük eğitimin amacı ve gerekliliği açıklanır, günlük program hakkında bilgi verilir.
09:30-10:00 “Deniz Ekosistemi Oyunu”;
“Deniz Ekosistemi Oyunu”  denizlerdeki yaşamı ve besin zincirini öğrencilere eğlenceli ve kalıcı bir şekilde öğretebilmek amacı ile önceki projede geliştirilmiştir. Bu şekilde öğrencilerin denizleri sadece yüzmek veya seyahat amacı ile kullanılan bir yer değil içerisinde çok önemli ve çeşitli canlılar barındıran korunması gereken doğal bir değer olarak algılaması hedeflenmektedir.
“Deniz Ekosistemi Oyunu”  10 dakikalık görsel açıdan zengin, soru-cevap şeklinde gelişen bir sunum ile başlar. Öğrencilere denizlere rengini veren fitoplanktonun güneş enerjisi ve besin tuzlarını kullanarak organik madde ürettiği ve karadaki otlar gibi denizlerdeki diğer canlılara besin sağladığı anlatılır. Fitoplankton, zooplankton, planktivor balık, karnivor balık ve deniz memelilerinin birbirleri ile beslenerek denizlerde oluşturduğu besin zinciri açıklanır. Her gruba ait önemli özellikler ve birbirleri ile etkileşimleri basit bir dille anlatılır. Gruplara ait yaygın bilinen çeşitli türler örnek olarak verilir. Sunumdan sonra 20 kişilik öğrenci grubu 5’er kişilik 4 gruba ayrılır ve diğer etkinliklerde de kullanılmak üzere fitoplankton, zooplankton, planktivor balık ve karnivor balık ismini alırlar. Öğrenciler deniz ekosistemi döngüsünün basite indirgenmiş hali olan fitoplankton, zooplankton, planktivor balık, karnivor balık ve deniz memelileri gruplarına ait canlı magnetlerini kendilerine verilen kitapçık ve yönlendirici oklar yardımıyla oyun zemininin basılı olduğu metal panodaki doğru yerlere yerleştirirler. Oyunun bitmiş halinin bir kopyası katılımcılara etkinlik sonunda verilecektir.
10:15-11:00 Deniz Araştırma Atölyeleri I “Deniz Araştırmaları Nasıl Gerçekleştirilir?”
Bu etkinlikte eş zamanlı fitoplankton, zooplankton, balık ve bentos temalı 4 atölye hazırlanır. Deniz Ekosistemi Oyunu’nda 20 kişilik öğrenci grubu 5’er kişilik 4 gruba ayrılan öğrenciler gruplar halinde dönüşümlü olarak bu atölye çalışmalarına katılarak fitoplanktondan balığa deniz canlılarının nasıl araştırıldığını öğrenir. Enstitüye ait Lamas Araştırma Teknesi her sabah trol örneklemesi ile canlı balık ve bentos örnekleri getirir. Ayrıca Deniz Ekosistemi Oyunu’ndan sonra verilen 15 dakikalık arada öğrenciler liman kenarında verilen aperatif ikramları yerken bir rehberin plankton ağı ile enstitü limanından plankton örneklemesi yapmasını izler. Deniz Araştırma Atölyeleri I etkinliğinde trol seferinden ve liman içerisindeki plankton örneklemesinden gelen canlı örnekler kullanılır. Fitoplankton, zooplankton, balık ve bentos temalı uygulamalı 4 atölye çalışmasının içeriği aşağıdaki gibidir;
1. Fitoplankton: Öğrencilere ışık mikroskobu kullanımı ile ilgili temel bilgiler verilir ve her öğrencinin etkin olarak mikroskop kullanması sağlanır. ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü limanından plankton kepçesi ile fitoplankton, zooplankton, balık ve bentos temalı 4 atölye örneklenen fitoplankton türleri canlı olarak mikroskopta incelenir, yaşam döngüleri, geliştirdikleri adaptasyonlar ile ilgili detaylı bilgi verilir. Mikroskopta görülen türlerin ilgili posterdeki türlerle karşılaştırarak türünü belirleme çalışmaları yapılır.
2. Zooplankton: Öğrencilere binoküler mikroskop kullanımı temel eğitimi verilir ve aktif olarak kullanımı sağlanır. Yukarıda anlatıldığı şekilde örneklenen zooplanktonun besin zincirindeki yeri ve önemi anlatılır, ardından öğrenciler mikroskopta gördükleri canlı zooplankton türlerini ilgili posterdeki fotoğraflar ile karşılaştırarak tür tayini yapmayı öğrenir.
3. Balık: Konu ile ilgili hazırlanmış posterler ve balık av araçları maketleri kullanılarak balıkçılık araştırmaları ile ilgili temel bilgiler verilir. Öğrenciler trol seferinden gelen canlı örneklerin tür ayrımlarını ve boy-ağırlık ölçümlerini yapar. Tür ayrımı yapılırken enstitü bünyesinde kavanozlarda saklanan balık örnekleri ile de karşılaştırmalar yapılır.
4. Deniz Memelileri: Bu bölümde denizlerimizde yaşayan deniz memelileri fotoğraflar ve video görselleri kullanılarak tanıtılacak. Karaya vuran Akdeniz Foku ve balıkçı ağlarına takılan Kaşalot türünün kurtarılma hikayesi belgesel eşliğinde anlatılacak. Deniz memelilerini ve onların yaşam alanlarını olumsuz yönde etkileyecek faktörler belirtilerek, onları korumak adına alınabilecek önlem basamakları öğrencilerle yapılacak soru cevap etkinliği bölümünde açıklanacaktır.
10:15-11:00 Deniz Araştırma Atölyeleri II “Deniz Araştırmaları Nasıl Gerçekleştirilir?”
Bu etkinlikte denizlerin fiziksel, kimyasal ve jeolojik açıdan araştırılması ve su altı fotoğraflama teknikleri temalı eş zamanlı 4 atölye hazırlanır. Daha önce 5’er kişilik 4 gruba ayrılan öğrenciler gruplar halinde dönüşümlü olarak uygulamalı olarak hazırlanan bu atölye çalışmalarına katılır.
1. Denizlerin fiziksel özellikleri; Denizlerin fiziksel özelliklerinin deniz canlıları ve iklim üzerindeki önemi açıklanır. Deniz suyunun sıcaklık, tuzluluk ve yoğunluğu ile ilgili genel bilgiler verilir ve denizde bu parametreleri ölçmekte ağırlıklı olarak kullanılan sıcaklık-tuzluluk-yoğunluk (CTD) aletinin çalışma prensibi öğrencilere anlatılmıştır. Önceden yapılmış seferlerden elde edilen grafikler ve bu grafiklerin nasıl yorumlanacağı basite indirgenerek gösterilir.
2. Denizlerin kimyasal özellikleri; Besin tuzu, oksijen ve pH gibi denizlerin kimyasal özelliklerinin deniz canlıları ile ilişkisi anlatılır. Öğrencilere pH, asitlik, bazlık terimleri açıklanır ve deniz suyu pH’sının iklim ve artan karbondioksit nedeniyle değişmesinin, yapısında kalsiyum karbonat bulunan fitoplankton, salyangoz ve mercan türleri üzerindeki etkisi aktarılır. Öğrenciler pH ölçer ile ölçüm yaparlar.
3. Denizlerin jeolojik özellikleri; Deniz tabanı özelliklerinin deniz dibinde yaşayan canlılar ile ilişkisi vurgulanır. Farklı deniz tabanı tipleri örnekleri gösterilir. Öğrenciler önceden deniz tabanından alınan sediman örneklerini farklı göz açıklıklarına sahip elekler yardımıyla boylarına göre sınıflandırırlar.
4. Su altı fotoğraflama teknikleri; Bu aktivite ile öğrencilere su altı fotoğraflama teknikleri konusunda eğitim verilir. Öğrencilerin en çok dikkatini çeken eğitimimizin bu kısmında kendilerine hazırlanan mini havuzda sualtı fotoğraf makinesi ile suyun içindeki zengin tür çeşitliliğine sahip canlıları fotoğraflamaları sağlanır. Mini havuzdaki suyun sirkülasyonu akvaryum pompası ile sağlanır. İlk su altı fotoğraflama deneyimini yaşayan öğrencilere çektikleri yüksek kaliteli fotoğraflar gün sonunda yazıcıda bastırılarak hediye edilir.
Denizimi Koruyorum
13:00-13:30  “Atık suların ve katı deniz çöpünün deniz ekosistemi üzerindeki etkisi”
Denizimi Koruyorum etkinliği içerisinde “Denizimi Tanıyorum” etkinliğinde denizler ile ilgili bilgi sahibi olan katılımcılara tanıdıkları bu sistem üzerinde insan kaynaklı etkenlerin nasıl bir etki oluşturduğunu aktarabilmek amaçlı konular işlenmektedir. Atık suların deniz ekosistemi üzerindeki etkisi deneysel yöntemle anlatılır.
Önceki etkinlikte kanalizasyon ve deniz suyunun farklı konsantrasyonlarda karıştırıldığı, sadece kanalizasyon ve sade deniz suyunu içeren kontrol gruplarını da içeren akvaryumlarda yapılan deney sunumu yapılır. Bu düzenekler sabit deniz sıcaklığına sahip ısı kontrollü odada etkinliğe kadar bir hafta inkübe edilmiştir. Proje ekibi tarafından daha önce defalarca tekrarlanan bu deney düzeneğinde gözlemlenen sonuçlar şöyledir; 1) Sadece deniz suyunu ve sadece kanalizasyonu içeren örneklerde herhangi bir renk değişimi olmaz, 2) Kanalizasyon konsantrasyonun %50, %25 olduğu örnekler %5 ve %1’lik karışımlara kıyasla daha yoğun bir sarı renk alırlar. Katılımcılardan bu farklılıkları gözlem yoluyla fark etmeleri ve nedenleri üzerine yorum yapmaları istenir. Daha sonra bu akvaryumlardan alınan su örnekleri ışık mikroskobunda incelendiğinde yoğun sarı renge sahip yüksek konsantrasyonlarda kanalizasyon içeren örneklerin yoğun miktarda fitoplankton hücreleri içerdiği görülmektedir.
Katı deniz çöpünün deniz üzerindeki etkisi poster, video gösterimleri ile anlatılır. Özellikle plastiklerin deniz kuşları tarafından yenilmesi ve poşetlerin deniz kaplumbağalarınca deniz anasına benzetilerek tüketilmesi sonucu oluşan olumsuz sonuçlar görseller ile katılımcılara aktarılır.
13:45-14:15  “Aşırı/sürdürülebilir olmayan avlanmanın deniz canlıları üzerindeki etkisi”
Bu eğitimde aşırı ve sürdürülebilir olmayan balıkçılığın balık stokları üzerindeki etkisi görsel poster sunumları ile anlatılır. Avlanan deniz canlıları neslinin devam edebilmesi için yaşamında en az bir kez üreyebilmesi gerekliliği ve bu amaçla balıkçılıkta yürürlükte olan avlanabilir en küçük balık boyu uygulaması açıklanır. Balıkçıların boy yasaklarına uygun avlanmasını teşvik etmek, daha küçük boydaki balıkların avlanmasını ve pazarlanmasını engelleyebilmek balık alırken aldığımız türün avlanabilir boyda olduğunu kontrol edebilmemize yardım eden “Balık Boyu Cetveli”nin kullanımı hakkında bilgi verilir. Daha sonra katılımcılar 4 gruba ayrılır ve Lamas araştırma teknesinin sabah saatlerinde gerçekleştirdiği trol örneklemesinden gelen balıklarla “Balık Boyu Cetveli” kullanımı uygulaması yapılır. Katılımcılara günlük yaşamlarında kullanmaları için birer tane verilir.
14:30-15:00  “Bilinçsiz sahil kullanımı ve betonlaşmanın sahil peysajı ve biyoçeşitliliği üzerindeki etkisi”
Bu saha çalışmasında enstitünün parçası olması dolayısıyla koruma altında olan DBE plajı ile, hemen sınırında bulunan ve yoğun insan faaliyetleri sonucu doğal peysaj özelliğini yitirmiş Kocahasanlı plajı gezilerek aralarındaki peysaj (kum tepelerinin varlığı) ve biyolojik çeşitlilik (kum zambağı ve diğer bitki örtüsü, hayalet yengeçlerin varlığı, kaplumbağa yuvalarının bulunması açısından) farklılıkların anlaşılması amaçlanmıştır.
Nesli tehlikede olan deniz kaplumbağaları ve kum zambakları üzerine, Deniz Bilimleri Enstitüsünde yaz döneminde gerçekleştirilecek olan ve DBE sahillerini koruma altına almaya yönelik çalışmanın önemi konusunda bilgi verilecektir. Bunlardan yola çıkarak yapılaşmanın doğal peysaj üzerine etkisi, kaplumbağaların yuvalaması için hangi koşulların olması gerektiği tartışılacaktır.
15:15-15:45 “Deniz Kaplumbağasını Koruyalım”
ODTÜ, Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde yaz dönemlerinde yapılan nesli tehlike altındaki deniz kaplumbağası koruma çalışmaları temel alınarak bu konuda katılımcılara eğitim verilecektir.
Öncelikle deniz kaplumbağalarının temel özellikleri ve yaşam döngüleri anlatılacak, yumurtlayabilecekleri uygun, korunmuş bir sahil bulmalarının önemi vurgulanacaktır. Bunlardan yola çıkarak yapılaşmanın doğal peysaj üzerine etkisi, kaplumbağaların yuvalaması için hangi koşulların olması gerektiği tartışılacaktır. Katılımcılar, kaplumbağaların kumda bıraktığı izleri araştıracak ve koruma altına alınan birkaç yuva incelenerek, deniz kaplumbağalarının üreme davranışları üzerine bilgilendirme yapılacaktır. Halihazırda devam eden ODTÜ-BAP Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında oluşturulan online “Deniz Kaplumbağası Gözlem” sitesine iki gruba ayırılan katılımcıların iki bilgisayar kullanarak interaktif olarak kayıt girmesi öğretilecek, uygulaması yapılacaktır. Böylece ne zaman bir kaplumbağa görseler bunun kaydını oluşturup önemli bir ulusal veri bankasının oluşmasına katkıda bulunmaları sağlanacaktır.
15:45-16:00 Kapanış
Kapanış bölümünde Katılımcılara kendi çektikleri sualtı fotoğraflarının yanısıra “Geleceğin Deniz Bilimcisi Adayı Olmaya Hak Kazanmıştır” yazılı bir sertifika verilecektir. Katılımcı öğretmenlere ise teşekkür belgesinin yanı sıra eğitimin okuldaki diğer öğrencilere de yaygınlaştırabilmek amacıyla hazırlanan, “Deniz Ekosistemi Oyunu”, Türkiye denizleri ve deniz canlıları posterlerinden oluşan eğitim kiti hediye edilecektir.

“MERSİN ÇOCUK ÜNİVERSİTESİ; DENİZ BİLİMLERİ ŞENLİĞİ 2013”

Mersin’deki bir alışveriş merkezinin sosyal etkinlik alanında Mersin İl Milli Eğitim tarafından etkinlik alanına yönlendirilen hedef kitleden uygun yaştaki öğrenciler 2 yönlendirici rehber tarafından etkinlik hakkında bilgilendirilir ve isimleri, soyisimleri, okul bilgileri kaydedildikten sonra etkinliğin katılımcısı olmak üzere 25 adet armut koltuktan birine oturmak üzere yönlendirilir.
Armut koltuklara yerleşen öğrencilere proje ekibinden iki anlatıcı farklı deniz canlısı gruplarını temsil eden nesli koruma altındaki fok, deniz kaplumbağası, orfoz gibi 6 türün yaşam hikayesini, nesillerinin hangi nedenlerle koruma altına girdiğini ve insanların günlük hayatlarında onlara nasıl yardım edebileceğini görsel posterleri ve yaka mikrofonu kullanarak anlatır. Anlatımda drama teknikleri kullanılır, öğrencilerin koruma altındaki türlerle duygudaşlık kurması sağlanır ve anlatım soru-cevap şeklinde gerçekleşir. Temel bilgileri edinen öğrencilerden birbirleri ile yarışabilecek uygun yaş grupları gözetilerek seçilen 5’er kişilik 2 grup, 3 kişilik proje ekibinden oluşan oyun grubuna yönlendirilir.
Oyun grubu öğrencileri dev puzzle oyunu hakkında bilgilendirir. Puzzle oyunu 50 cm kenar uzunluğuna sahip 25 adet küpten oluşan 2,5 m X 2,5 m bir karedir. Küplerin 6 yüzeyi üzerinde de kare şeklindeki 6 farklı tür resminin puzzle’daki parçasını oluşturacak baskılar vardır. Yarışmacı iki grup koruma altındaki 6 türden birini grup ismi olarak seçerler ve o türün korunmasına nasıl katkıda bulunabileceklerini anlatırlar. Oyun ekibi daha sonra geri sayım yaparak yarışmayı başlatır ve yarışmacı gruplar belirledikleri türün resmini küpleri çevirerek tamamlamaya çalışırlar. En kısa sürede tamamlayan grup yarışmayı kazanır, alkışlanır.
Oyunun sonunda bütün katılımcılara aldıkları koruma eğitimine dair koruma gönüllüsü sertifikası ve koruma altındaki bir türün mini puzzle’ı (puzzle’ın arkasında hem tür ve korunması hakkında bilgiler, hem de diğer materyallere ulaşabilmesi için projenin bu proje ile yenilenen web sitesine yönlendirme olacaktır) verilir. Ertesi gün web sitesinden indirebilecekleri grup fotoğrafı çekilir. Etkinlik günde 10 kez 10’ar kişilik gruplarla tekrarlanacaktır. Proje tanıtım standında Mersin halkı ile söyleşiler yapılacak, proje tanıtım broşürü ve üzerinde proje bilgileri ve deniz koruma farkındalığı oluşturacak sloganların basılı olduğu balonlar uygun yaş gruplarına dağıtılacaktır.
  • Yorumlar